Miliona libra fizikë po digjitalizohen dhe më pas po shkatërrohen për të trajnuar modelet e inteligjencës artificiale, një praktikë që po ngre shqetësime për zhdukjen e librave të rrallë dhe botimeve që nuk gjenden më në treg.
Çështja është trajtuar në një investigim të televizionit francez “F24”.
Procesi konsiston në skanimin e librave për të kthyer përmbajtjen e tyre në format digjital, duke krijuar sasi të mëdha të dhënash që mund të përdoren për trajnimin e sistemeve të inteligjencës artificiale.
Në disa raste, pas përfundimit të këtij procesi, kopjet fizike shkatërrohen, pasi nuk konsiderohen më të nevojshme për qëllimin e synuar.
Kjo praktikë ka ngritur shqetësime për fatin e librave të përdorur dhe botimeve të rralla, veçanërisht atyre që nuk shtypen më.
Shkatërrimi i kopjeve fizike mund të sjellë humbjen e pakthyeshme të veprave që kanë vlerë kulturore, historike dhe intelektuale, duke rrezikuar zhdukjen e materialeve që përfaqësojnë një pjesë të rëndësishme të trashëgimisë së shkruar.
Një tjetër çështje që ngrihet lidhet me të drejtat e autorit dhe mënyrën se si përdoren përmbajtjet e librave për zhvillimin e teknologjive të reja.
Autorët dhe botuesit mund të përballen me pikëpyetje mbi autorizimin për skanimin dhe përdorimin e veprave të tyre në trajnimin e inteligjencës artificiale, si dhe mbi përfitimet që mund të krijohen nga përdorimi i këtyre materialeve.
Investigimi rikthen në vëmendje debatin mbi kufijtë mes përparimit teknologjik dhe mbrojtjes së trashëgimisë kulturore. Ndërsa digjitalizimi mundëson ruajtjen dhe përhapjen më të gjerë të informacionit, shkatërrimi i librave origjinalë ngre shqetësimin se zhvillimi i inteligjencës artificiale mund të shoqërohet me humbje të parikuperueshme për kulturën dhe historinë.
Kjo e bën të domosdoshëm diskutimin mbi mënyrat e ruajtjes së kopjeve fizike, respektimin e të drejtave të autorit dhe vendosjen e rregullave të qarta për përdorimin e materialeve të shkruara në trajnimin e sistemeve të inteligjencës artificiale./oranews
ObserverKult
Lexo edhe:
