Nga Blerim Valla
Në Gjakovë ka nisur një nga proceset më të rëndësishme për ruajtjen e identitetit historik të qytetit – hartimi i Planit të Konservimit dhe Menaxhimit të Integruar për Qendrën Historike, me fokus në Çarshinë e Madhe (Vjetër).
Ky proces u shënua, së fundi, me një aktivitet të mbajtur në Galerinë e Arteve, në Pallatin e Kulturës, ku u organizua një takim me qytetarë dhe u hap një ekspozitë me fotografi të rralla të qytetit. Përmes këtij aktiviteti synohet jo vetëm dokumentimi i zhvillimit urban ndër vite, por edhe përfshirja aktive e komunitetit në identifikimin e vlerave që e përbëjnë trashëgiminë e Gjakovës.
Ekspozita paraqet transformimin e qytetit në periudha të ndryshme, duke reflektuar mënyrën se si janë zhvilluar hapësirat urbane dhe funksionet e tyre, si dhe lidhjen e pandashme të qytetarëve me këto hapësira. Fotografitë, përveç vlerës dokumentare, synojnë të zgjojnë ndjenja nostalgjie dhe të rikthejnë kujtime kolektive që lidhen me jetën në Çarshinë e Madhe dhe në pjesë të tjera të qytetit.
Pjesë e rëndësishme e këtij procesi është mbledhja e dëshmive nga vetë qytetarët. Përmes kujtimeve, tregimeve dhe përvojave të tyre, po identifikohen jo vetëm objektet fizike – si rrugët, ndërtesat dhe hapësirat publike – por edhe elementet e padukshme që përbëjnë shpirtin e qytetit dhe që shpesh nuk janë të dokumentuara në mënyrë institucionale.
Drejtori i Qendrës Rajonale për Trashëgimi Kulturore në Gjakovë, Visar Haxhibeqiri, ka theksuar se ky aktivitet është pjesë e një serie iniciativash që lidhen drejtpërdrejt me hartimin e planit të konservimit të tërësisë urbanistike të Çarshisë së Madhe. Sipas tij, kjo zonë ka kaluar nëpër procese të ndryshme ndër vite, përfshirë edhe restaurime të pjesshme, ndërsa plani i ri synon një qasje më të integruar dhe afatgjatë për ruajtjen dhe menaxhimin e saj. Ai bëri të ditur se procesi pritet të përmbyllet gjatë muajit të ardhshëm.
Nga ana tjetër, përfaqësuesja e UN-Habitat në Kosovë, Lyra Bakija-Vula, ka nënvizuar rëndësinë e përfshirjes së komunitetit në këtë proces, duke e cilësuar atë si një komponent kyç për një planifikim të qëndrueshëm dhe gjithëpërfshirës. Sipas saj, identifikimi i shënjuesve të rëndësishëm urbanë dhe dokumentimi i kujtesës kolektive janë hapa thelbësorë për ruajtjen autentike të trashëgimisë kulturore.
Ky aktivitet zhvillohet në kuadër të projektit për hartimin e Planit të Konservimit për Tërësinë Urbanistike “Çarshia e Madhe”, pjesë e programit “Integrimi i Trashëgimisë Kulturore në Planifikim Hapësinor (Faza II)”. Projekti mbështetet teknikisht nga UN-Habitat Kosova dhe bashkëfinancohet nga Ministria e Kulturës dhe Turizmit.
Përmes këtij procesi synohet edhe përcaktimi më i qartë i kufijve të Qendrës Historike të Gjakovës, si dhe definimi i ndërhyrjeve konkrete që do të sigurojnë një menaxhim të qëndrueshëm dhe afatgjatë të saj.
Organizatorët kanë bërë thirrje për pjesëmarrje të gjerë qytetare, duke theksuar se ruajtja e trashëgimisë nuk është vetëm përgjegjësi institucionale, por një proces i përbashkët që ndërtohet mbi kujtesën, përvojën dhe identitetin kolektiv.
Në këtë mënyrë, Gjakova po përpiqet të rrëfejë historinë e saj jo vetëm përmes monumenteve, por edhe përmes zërit të qytetarëve – duke e kthyer konservimin në një proces të gjallë, gjithëpërfshirës dhe të lidhur ngushtë me komunitetin.
ObserverKult
Lexo edhe:
1 Prilli-Dita e Gënjeshtrave, ja çfarë duhet të dini për këtë datë
