Dy vjet pa Linditën, bijën tonë të mirë
Këtu jemi ne, pikërisht në këtë pyll, në breg të shpresës e cila përveç kotësisë nuk ofron asgjë. Na solli këtu largimi yt dhe i Luranit nga ne
Nga Xhabir Ahmeti
O Atena e babit, o bija e mamit, më e mira vajzë, u bënë dy vjet të hidhëta, moj bija jonë, që Ti u nise e shkove në përjetësi te Yt vëlla Lurani. Ditët që po i kalojmë nuk janë kohë, por janë një pyll i errët e misterioz, siç ka thënë Tomas Vulfi. S’dilet së andejmi se ato ditë janë njëmend mister ku bën roje një lubi siç është Pitoni i Delfit. E ndjejmë atë ftohtësinë e padurueshme të shpresës në shtatin e lodhur kur e emeton ai gjarpër. Këtu jemi ne, pikërisht në këtë pyll, në breg të shpresës e cila përveç kotësisë nuk ofron asgjë, përveç kanosjes së lubisë. Na solli këtu largimi Yt dhe i Luranit. Rrimë ulur me kryet mbështetur në duart e lodhura, të qullur nga vërshimi i lumit Kokit. Prej teshave na kullon uji i këtij lumi të pikëllimit e vajit pajada dhe pikojnë lot prindërish si kokrra rrushi prej nesh e bien në bar. Edhe bari e ndjen atëherë peshën e dhembjes dhe lëvaren fijet teposhtë. Para nesh si prindër tash shtrihet asgjëja. Dhe, vetmia tinëzare.
I kemi harruar ngjyrat e gëzimit, s’na kujtohen as tingujt, s’i mbajmë mend as udhët që kemi kaluar bashkë me veturë me Ty, sepse ecnim shpejt mos të humbim kohë. Kohë… Kohë kohë moj virane! Në këtë shpejtësi Ti i pikasje cikërrimat që askujt asnjëherë s’i kanë rënë në sy. Thoshe: “Pritni pak”! Unë e ndalja veturën, kurse ti i vendosje në shportën e fildishtë të Mnemosinës gjërat e padukshme për syrin e kalimtarit, i paloje me kujdes në kujtesë e shpejt pastaj u gjeje vend në vargje. Pastaj ato vargje ngjiteshin në lartësi. Dhe, të gjithë i shohin si bëjnë dritë së andejmi. Bashkë me to edhe Ti qëndron lartë dhe dëgjohet zëri Yt fisnik nga kënga Jote e këputur shqipe e dashurisë. Ah, kënga shqipe që ishte dashuri e madhe e jetës Sate!
Kurrë s’i dorëzojmë kujtimet që aq të gjalla qëndrojnë para nesh. Ne jemi bërë sy e veshë këtu në breg të Kokitit me arkën e kujtimeve ku i palojmë ato një nga një. Kujtim pas kujtimi. Ka ndër to përqafime të paharrueshme që na i falje, janë recitimet e poezive Tua papërshkrueshmërisht unike, fotografitë e shumta, mirënjohje e mirënjohje, çaste që mbeten përjetësisht të qarta e të bukura si në pikturat e Rafaelit, është aty Dashuria Jote vigane jo vetëm për familjen, por edhe për popullin dhe për gjuhën shqipe. Janë vargjet Tua, shumë vargje të ndritshme dhe plane e plane që i bënim bashkë për ngritjen lart, lart, të Institutit të trashëgimisë sonë. Ka shumë shtigje që u planifikuan të bëhen për të na shpjerë kah mrekullia.
Fatkeqësisht harta e gjithë asaj odisejade të bukur kah planifikoje të ecësh u tret me Ty.
Ti do të bëje edhe shumë, shumë gjëra të mira Lindush.
Ne kemi qenë pranë Teje në shumë udhëtime përrallore e udhëtime kah na çonte halli e ku Ti bëje me gisht të tregoje kah t’ia mbajmë që ta gjejmë atë gurrën e Parnasit ku vegëzohej kënga Jote e denjë për përjetësi. Ishte bekim të jesh me Ty në këto çaste, Lindush! Vinim me Ty dhe, gjithkund ku na prije, mrekullia ishte aty.
Ne ende jemi të zhytur në thellësitë e bukurisë ku na udhëhoqe e na çove që nga madhështia e Kullës e deri te shëtitja me kuaj nëpër ujët e Burimeve të Shën Naumit e në Pogradec kur vendosnim lule fushe te përmendorja e Lasgushit. Ato përjetime për ne janë gjëra që nuk përsëriten kurrë! Janë unike.
Sa ju kishim Ju, Ty dhe Luranin, neve as mendja nuk na shkonte se pleqëria vrapon si hije pas nesh e na ndjek dhe prilli, prilli që aq shumë e doje, ta ka zënë pritën pabesisht Ty. Prilli i ëndrrave Tua të bukura u bë prilli i ëndrrës Sate të keqe! Dhe goditja e tmerrshme si të ishte një gur nga ata që i hidhte Qikllopi pas Odiseut.
Tash kur kemi mbetur në bregun e lumit të vajit e të dhembjes krijohet një përshtypje se ato udhë e ato shtigje që kemi kaluar me Ty, me ngrohtësinë shpirtërore dhe me dashurinë Tënde kanë mbetur të mbuluara me hijet e Traklit! Kështu na pëshpëritin dhe na kanosen të ftohtit dhe Nikta që bëjnë roje te ky lumë! Ç’do të bëhet, ç’do të bëhet? vjen vetvetiu klithma e Nënës Sate si e Nënës Ajkunë, sepse nëna Jote e pikëlluar e ka hallin e njëjtë si të Demetrës që iu tret e bija e saj Persefona në të panjohurën.
Kujt i ka shkuar mendja, moj bija jonë, se kokrrat mitike të shegës t’i ka dhënë tinëzisht prilli, kush e ka menduar se kjo shtëpi, kjo çerdhe e gëzimit dhe lumturisë që kishim, një ditë do të luhatet mbi krahët e pikëllimit të vargjeve të Bodlerit “mbi dete, mbi re, maleve e pyjeve, përmbi këneta, përmbi lugina vrik, përtej diellit, përtej, gjer në zenit, e përtej sinorëve të të gjitha yjeve” e do të përfundojë në një pikë të padukshme të paanësisë, e prridhur në një njollë të zezë heshtjeje dhe në palëvizshmëri ku s’e vëren kush?
Në netët pa gjumë që i kishim bashkë nga goditjet e dhembjeve të këmbëve që të suleshin Ty Lindush, në ndejat e gjata të vetmisë që kishim kur e paralajmëroi praninë e tij rreth shtëpisë sonë Pitoni pasi na iku Lurani, në ndërmjetëzat midis dhimbjeve që kishe e pak çasteve të pushimit, Ti na bëje me dije se të ndenjurit duarkryq midis pamundësisë është një përsëritje, një përsëritje që i bie ziles së pasojave të rënda. Mos rrini duarkryq, mosni; vetë më keni mësuar”, thoshe. “Të lëvizim, të lëvizim”! kërkoje. Këto fjalë mbetën të shkruara mu si ato të mesapëve në gurë që kërkojnë të lëvizim. Atëherë na pate thënë se nuk ka njeri që s’e ka një gur mulliri varur në qafë dhe kështu e kalon shtegun e vet me të, se nuk ka njeri që s’e bart një lis mbi shpinë kah do që lëviz, se nuk ka njeri që s’e hip një thes njëqind kilesh malit përpjetë. Pastaj, i ngrite në lartësitë e vargut këto thënie. Pastaj shtoje: “Shikoni njëherë jashtë nga dritarja dhe do ta shihni se gjethet bien e bien. Ne i kemi të trijat rreth kurrizit e mbi kurriz”, na thoshe, “edhe gurin e mullirit varur për qafe, edhe lisin mbi shpinë, edhe thesin me rërë. Duhet të ngutemi me përgjigjen tonë: të lëmë gjurmë të bardha kah shkelim. Se gjethet bien”! Dhe, në fund bëje me gisht kah dita që po lindte. “Unë do të provoj ta bëj një sy gjumë”, shtoje. “Hajt pushoni edhe ju se do të zgjohet Arba. Ajo vjen me ditën e re duke hapur shtegun e ri të kësaj kulle dhe ku shkel lule çelin!… Mezi e pres përqafimin e Arbushit”!
Lindush Ti u linde në prill, në muajin e fitores, në muajin kur çelin luleshqerrat në Grykën e Lumit të Prizrenit, kur çelin narcisët, zymbylat, vjollcat, aguliçet, zambaku, manjolat e shumë lule mali e lule fushe. Lule, lule, lule! Atëherë kur krejt hapësira mbulohet me blerim me shumë ngjyra si në Delos, atëherë kur nisma e arteve lind me emrin e Apolonit dhe fjalët shqipe renditen si shpezët këngëtare anë e kënd ishullit dhe ia japin këngës të përcjellë me orkestrën madhështore të gurgullimës së përrenjve të malit duke sjellë me vete edhe ninullën e nënës dhe këngën popullore, atëherë erdhe në jetë Ti, pastaj dy-tre prillat tjerë pas të parit arritën me flutura me këngën e dallëndysheve dhe me këngën e Nexhmijes që jehonte nga radioja, të gjitha këto që ishin libri i parë i bibliotekës Sate. Ishte lumturia që na buzëqeshte atëherë. Mirëpo fati nuk të la në flatrat e gëzimit të prillit. Ta ndërroi kahen e udhëtimit. Në vend se ta kishe lumturinë, Ti u ballafaqove me Scilën e Haridbën, me silenë e satirë, me furtuna e përrenj të tërbuar. Ditë e natë, javë për jave, çdo vit. Mirëpo Ti nuk u dorëzove. Nuk ndenje duarkryq. E çave shtegun e zënë me pengesa. Ti asnjëherë nuk i lëshove fjalët e bardha të të ikin si fluturat krahëshkruar paanësisë së fushave dhe si xixëllonjat që nga pluhuri e ligësia treten në pyll, por i bëre ato valltare të kozmosit Tënd poetik. Një kozmos që do të jetë i përjetësisë së gjuhës sonë të bukur shqipe.
Lindush, prillin Ti e doje, por prilli u bë fatal për Ty. Në çastet kur po qëndroje para disa projekteve për të cilat na flisje, prilli, pikërisht prilli i fitores, u bashkua me marsin e egër, e çoi fatkeqësinë të trokasë në derën tonë. Të mori, Lindush, të mori o shpirti ynë! Të mori prilli! Të mori më nëntë prill, shtatëmbëdhjetë ditë para ditëlindjes që e prisje me shpirt se do ta festoje këtë ditë të gëzimit të radhës, më 26 prill. Nuk të la fati. Ta fiki qiriun. Ta fiki, po drita që e le pas vetes nuk fiket kurrë!
Të duam Lindushi ynë!
8 prill 2026
ObserverKult
Lexo edhe:
