Në pranverën e vitit 1910, Anna Ahmatova, nuse e re, erdhi në Paris për udhëtimin e saj të martesës me Nikolai Gumilievin. Por pikërisht këtu, mes rrugicave të zhurmshme të Montparnasseit, do të niste një histori që ajo nuk do t’ia tregonte as burrit të saj, as lexuesve. Një histori që do të linte gjurmë vetëm në letër, si në poezitë e saj, ashtu edhe në vizatimet e tij.
Ajo ishte elegante, kokëfortë, e përmbajtur.
Ai, një piktor i varfër me diellin toskan në gjak dhe vrullin në shpirt.
Njohja e tyre e parë ndodhi pothuajse rastësisht. Dhe që në takimin e parë, Modigliani u magjeps prej saj. Ahmatova i dha adresën. Që atë javë, ai filloi të pikturonte portretet e saj.
Ata flisnin në frëngjisht, një gjuhë e huaj për të dy, por vetëm ajo mund të bëhej ura e tyre lidhëse. Ahmatova dhe Modigliani ndanin me njëri-tjetrin gjërat më të rëndësishme, poezi, piktura, mendime.
Ai nuk dinte rusisht, por e ndjente ritmin e poezisë së saj.
Ajo nuk e zotëronte italishten, por e kuptonte dhimbjen e pikturës së tij.
Kjo romancë nuk zgjati shumë, vetëm disa javë. Por u bë ajo “dashuria e pamundur” që nuk ka nevojë për shpjegime. Ata shëtisnin nëpër Paris, diskutonin për Verlaine dhe Baudelaire, debatonin për lirinë, artin dhe kufijtë e pasionit.
Ai e quante atë “magjistare”.
Ajo shkruante për të, pa ia përmendur emrin.
Çfarë mbeti nga dashuria? Një vizatim dhe një kujtim i përjetshëm
Kur Ahmatova po largohej nga Parisi, Modigliani i dhuroi 16 vizatime.
Ai i kërkoi t’i varte në shtëpi.
Ajo nuk i vari.
Në Rusi e prisnin Gumilievi dhe letërsia, revolucioni dhe represionet. Nga letrat e Modiglianit nuk mbeti asnjë rresht. Nga gjashtëmbëdhjetë punime, mbijetoi vetëm një. Dhe pikërisht këtë, të vetmen, Ahmatova e ruajti deri në vdekje. Ajo e la si trashëgimi, duke e quajtur thesarin e saj të vetëm të vërtetë.
Pse nuk e dinim këtë më parë?
Ahmatova nuk shkroi drejtpërdrejt për të.
Ai, Modigliani, u shfaq në poezitë e saj si një hije, si një simbol i lirisë së humbur, si imazhi i një dashurie që nuk mund të thuhej me zë të lartë.
Vetëm dekada më vonë, romanca e tyre u bë pjesë e një miti kulturor. Dëshmi për këtë janë portretet. Portretet e saj, të pikturuara nga dora e Modit, janë të drejtpërdrejta, të qarta, pothuajse ikonografike.
Në marrëdhënien e tyre nuk kishte skandale të bujshme, letra pasionante, skena dramatike. Por kishte një afërsi për të cilën nuk shkruhet në gazeta. Kishte art, i cili gjithmonë flet për ne më shumë se fjalët.
Ajo dashuri nuk u bë një ngjarje, por një fat. Dhe, ndoshta, pikërisht kjo e bën atë të përjetshme.
Ky rrëfim është një perlë intime e historisë së artit, sepse nuk flet për një dashuri të konsumuar në tituj gazetash, por për një lidhje të brishtë e të heshtur, që jeton vetëm në art dhe kujtesë.
Ahmatova dhe Modigliani nuk e ndanë jetën, por ndanë thelbin e saj, poezinë dhe pikturën.
Ai e portretizoi me sy të etur për shpirtin e saj.
Ajo e përjetësoi si një hije të ndritshme në vargjet e saj.
Kjo ishte një dashuri që nuk kërkoi zotërim, por e pranoi ekzistencën e tjetrit si një dhuratë të përkohshme. Dhe pikërisht për këtë arsye, mbeti e paprekur nga zhurmat e kohës.
Si një parfum që i mbijeton dekadave, kjo lidhje nuk është thjesht një kujtim, por një mit i vogël i artit, provë se disa marrëdhënie nuk kanë nevojë të përfundojnë për të qenë të përjetshme.
Përgatiti: Albert Vataj
ObserverKult
Lexo edhe:
