Në shoqërinë shqiptare, gruaja mban një peshë të dyfishtë: atë të jetës së vet dhe atë të pritshmërive që nuk i ka zgjedhur. Ajo rritet mes normash që e mësojnë të durojë, të heshtë dhe të mbajë mbi supe familjen, nderin, vazhdimësinë dhe stabilitetin emocional të të gjithëve përreth. Ndërkohë që ndryshimet shoqërore kanë përshpejtuar ritmin e jetës, barra që i vihet gruas ka mbetur po aq e rëndë, shpesh e padukshme dhe e pashpërndarë.
Gruaja shqiptare pritet të jetë njëkohësisht e fortë dhe e bindur, e pavarur dhe e përmbajtur, e sakrifikuar dhe e suksesshme.
Çdo devijim nga këto role shoqërohet me gjykim: nëse flet shumë, është e papërshtatshme; nëse hesht, është e dobët; nëse zgjedh veten, quhet egoiste; nëse lodhet, fajësohet. Kjo peshë morale, që rrallë artikulohet hapur, krijon një lodhje të thellë psikologjike, duke e detyruar gruan të jetojë vazhdimisht nën kontrollin e syrit shoqëror.
Në këtë realitet, pesha që i vihet gruas nuk është vetëm emocionale, por edhe strukturore. Ajo përfshin pabarazi ekonomike, mungesë përfaqësimi real, normalizim të dhunës verbale e psikologjike dhe një kulturë që ende e sheh trupin dhe jetën e gruas si territor për t’u komentuar. Shoqëria shqiptare vazhdon t’i kërkojë gruas përshtatje të vazhdueshme, pa i ofruar mekanizma të barabartë mbështetjeje apo çlirim nga rolet e trashëguara.
Kjo peshë prodhon një lodhje të akumuluar, e cila rrallë artikulohet publikisht. Shumë gra mësojnë të funksionojnë nën presion konstant, duke e shtyrë veten përtej kufijve të qëndrueshmërisë personale, sepse të ndalosh, të ankohesh apo të kërkosh ndihmë shpesh interpretohet si dështim. Kështu, pesha e gruas në shoqërinë shqiptare nuk është vetëm ajo që ajo mban, por edhe ajo që i mohohet: hapësira për të qenë e papërsosur, e mbrojtur dhe e lirë nga gjykimi i vazhdueshëm.
Valdete Gashi
ObserverKult
Lexo edhe:
