Figura e Prof. Dr. Salih Krasniqit përfaqëson një prej simbiozave më të rralla në historinë bashkëkohore të Kosovës, ku profesioni i mjekut ndërthuret pashkëputshëm me aktin e rezistencës kombëtare dhe dokumentimin shkencor të krimeve kundër njerëzimit. Si kirurg abdominal i përmasave akademike, Dr. Krasniqi nuk u mjaftua vetëm me ushtrimin e misionit të tij humanitar në kushte normale klinike, por u shndërrua në një shtyllë jetike të mjekësisë fushore gjatë luftës çlirimtare, duke sfiduar terrorin sistematik serb përmes bisturisë dhe guximit intelektual.
Nga Emin Azemi
Prof. Dr. Salih Sh. Krasniqi, Dr. Sc. kirurg-laparoskopist- lindi më 02.06.1956 në Tuxhec të Kamenicës (Dardanës), Kosovë. Shkollën fillore, të mesmen dhe Fakultetin e Mjekësisë i ka mbaruar në Prishtinë. Specializimin nga kirurgjia e ka mbaruar në Zagreb, në vitin 1991. Studimet pasuniversitare i ka mbaruar në Zagreb, 1988-1989, ndërsa në Prishtinë në Fakultetin e Mjekësisë, më 2002 e ka mbrojtur temën e magjistraturës me titull “Korrelacioni ndërmjet të dhënave klinike, radiologjike, endoskopike, histopatologjike dhe të tretmanit kirurgjik te kanceri i lukthit”. Doktoraturën e ka mbrojtur në Universitetin e Mjekësisë në Tiranë në vitin 2013, në Fakultetin e Shkencave Mjekësore Teknike, me titull “Eksperienca jonë në trajtimin e kalkulozës biliare me laparoskopi dhe roli i laparoskopisë në trajtimin e rasteve të avancuara”, me mentor Prof. Dr. Arben I. Beqiri. Është nënshkrues dhe shpërndarës i Apelit të 215 intelektualëve të Kosovës. Ka qenë pjesëmarrës dhe bashkëkoordinator i 7 (shtatë) Spitaleve Ushtarake në tri luftërat në trojet shqiptare: Kosovë, Preshevë, Bujanoc, Medvegjë dhe në Maqedoni- Likovë (1998-2001). Ka qenë Asistent i autorizuar i lëndës së kirurgjisë (1996- 2011) në Klinikën e Kirurgjisë në Fakultetin e Mjekësisë në Prishtinë. Ka qenë mësimdhënës i kirurgjisë në Universitetin Shtetëror të Tetovës në FSHMN nga viti 2008 deri më 2010. Që nga janari i vitit 2014 është Pedagog i lëndës së Kirurgjisë në Universitetin e Mjekësisë në Tiranë, Fakulteti i Shkencave Mjekësore Teknike, dega në Kukës. Ka qenë Këshilltar Komunal i Kuvendit Komunal të Prishtinës në periudhën 2009-2013. Ka qenë Drejtor mjekësor në QKUK nga 2010 deri më 2011. Nga viti 2016 është mësimdhënës në Fakultetin e Infermierisë në UBT dhe nga shtatori 2017 është zgjedhur Dekan i Fakultetit të Infermierisë në UBT. Është autor dhe bashkautor autor i nëntë librave. Dr Salih Sh. Krasniqi ka botuar mbi 30 punime shkencore dhe profesionale brenda dhe jashtë vendit.
Shtyllë jetike të mjekësisë fushore
Figura e Prof. Dr. Salih Krasniqit përfaqëson një prej simbiozave më të rralla në historinë bashkëkohore të Kosovës, ku profesioni i mjekut ndërthuret pashkëputshëm me aktin e rezistencës kombëtare dhe dokumentimin shkencor të krimeve kundër njerëzimit. Si kirurg abdominal i përmasave akademike, Dr. Krasniqi nuk u mjaftua vetëm me ushtrimin e misionit të tij humanitar në kushte normale klinike, por u shndërrua në një shtyllë jetike të mjekësisë fushore gjatë luftës çlirimtare, duke sfiduar terrorin sistematik serb përmes bisturisë dhe guximit intelektual.
Dr. Krasniqi me kredon e tij shkencore, intelektuale, humane e kombëtare u dëshmua jo vetëm si një shkencëtar i mjekësisë, por edhe si një veprimtar i dhimbjes dhe qëndresës, i cili i dha zë të vërtetës historike atëherë kur harresa kërcënonte të mbulonte sakrificën e një populli të tërë.
Karriera e Prof. Dr. Salih Krasniqit si kirurg në periudhën para luftës dëshmon për një përkushtim të lartë profesional në kushte të rënduara politike dhe shoqërore. Pas përfundimit të studimeve dhe specializimit në kirurgji të përgjithshme, ai u bë pjesë e rëndësishme e stafit mjekësor në Qendrën Klinike Universitare të Prishtinës, ku u dallua për aftësitë e tij profesionale dhe qasjen humane ndaj pacientëve. Gjatë viteve të 90-ta, pavarësisht masave të dhunshme dhe dëbimit sistematik të profesionistëve shqiptarë nga institucionet publike, Krasniqi nuk e ndërpreu veprimtarinë e tij, ai shërbeu me vetëmohim në kuadër të sistemit paralel shëndetësor, veçanërisht në shoqatën bëmirëse “Nënë Tereza”. Kjo etapë e karrierës së tij shërbeu si një urë lidhëse vendimtare, duke e përgatitur atë profesionalisht dhe moralisht për sfidat e jashtëzakonshme që do të sillte më pas mjekësia e luftës.
Gjatë luftës në Kosovë (1998-1999), Prof. Dr. Salih Krasniqi luajti një rol jetik si “kirurg i dy fronteve”, duke operuar në kushte ekstreme dhe nën rrezik të vazhdueshëm për jetën. Ai mbante një peshë të dyfishtë profesionale: gjatë ditëve të javës shërbente në Qendrën Klinike Universitare të Prishtinës (QKUK), ku dokumentonte krimet dhe torturat ndaj pacientëve shqiptarë, ndërsa fundjavat i kushtonte shërbimit në spitalet ushtarake të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës . Si bashkëkoordinator i shtatë spitaleve ushtarake në tri luftërat në trojet shqiptare, ai trajtoi qindra ushtarë dhe civilë të plagosur, shpesh duke kryer ndërhyrje kirurgjike komplekse në terrene improvizuese. Ai nuk ishte thjesht një kirurg, por një koordinator që siguronte që pikat mjekësore në zona si Likoci, Gradica apo rrethinat e Prishtinës të kishin mjetet bazike për ndërhyrje kirurgjike. Në mungesë të sallave sterile dhe anestezisë moderne, ai udhëhoqi operacione në kushte fushore, duke improvizuar instrumente dhe duke trajtuar plagë të rënda nga mjetet shpërthyese, gjithmonë me synimin për të shpëtuar jetën e ushtarëve dhe civilëve.
Paralelisht me punën kirurgjikale, Dr. Krasniqi ndërmori një mision unik: dokumentimin e gjenocidit. Ai arriti të mbledhë dhe të fshehë dëshmitë e mbi 1,200 pacientëve shqiptarë që ishin vrarë, plagosur apo torturuar në spitalet e Kosovës nga forcat serbe. Ky arkiv i pasur, i cili më vonë u botua në librin e tij voluminoz, shërben sot si një dëshmi e pakontestueshme historike dhe juridike, duke dokumentuar se si institucionet shëndetësore u shndërruan në vende të krimit gjatë luftës.
Angazhimi i tij kombëtar nuk u mbyll me çlirimin e Kosovës. Prof. Dr. Salih Krasniqi vazhdoi misionin e tij humanitar dhe profesional edhe në dy konfliktet pasuese: në Luginën e Preshevës (UÇPMB) dhe në Maqedoninë e Veriut (UÇK Kombëtare) në vitin 2001. Përvoja e tij e fituar në zonat e luftës në Kosovë u bë jetike për trajtimin e të plagosurve në këto treva, duke e vulosur figurën e tij si “kirurgu i lirisë” që nuk njohu kufij kur ishte fjala për shpëtimin e jetëve shqiptare.
Një nga rastet më emblematike është operimi i ushtarëve apo civilëve të plagosur rëndë në bark (traumat abdominale) në dhoma shtëpish të shndërruara në salla operacioni. Në këto raste, Dr. Salihut i duhej të vepronte nën dritën e baterive apo qirinjve, ndërsa instrumentet kirurgjikale sterilizoheshin me mjete rrethanore, si alkooli i fortë ose zierja në enë kuzhine.
Në një rast specifik në zonën e Drenicës, Dr. Krasniqi u thirr për të trajtuar një të plagosur me hemorragji masive të brendshme. Pa pasur mundësi për ekografi apo analiza laboratorike, ai u mbështet vetëm në përvojën e tij klinike për të hapur barkun e pacientit. Në mungesë të anestezisë së plotë, atij i duhej të përdorte doza minimale të improvizuara, duke punuar me shpejtësi marramendëse për të qepur organet e dëmtuara para se pacienti të binte në shok traumatik. Ky nuk ishte thjesht një akt mjekësor, por një betejë kundër kohës dhe mungesës së infrastrukturës, ku çdo lëvizje e bisturisë përcaktonte kufirin mes jetës dhe vdekjes.
Dr. Krasniqi, në mungesë të kushteve normale për punë, ishte një improvizues i jashtëzakonshëm gjatë ndërhyrjeve kirurgjikale. Kur mungonin fijet kirurgjikale sterile ai i përdorte i penjtë e zakonshëm të sterilizuar.
Ai gjente zgjidhje edhe për mungesën e gjakut. Operacionet i kryente pa pasur rezerva gjaku për transfuzion, duke u mbështetur në dhurime të drejtpërdrejta “nga krahu në krah” prej bashkëluftëtarëve.
Puna në kushte të tilla të jashtëzakonshme, e kishin kalitur Dr. Krasniqin për t’iu bërë ballë presioneve psikologjike. Në të shumtën e rasteve, ai operonte ndërsa dëgjoheshin krismat e luftimeve pak kilometra më tutje, me rrezikun që spitali të granatohej në çdo moment.
Rrezikonte veten për të mbrojtur dëshmitë e krimeve
Për Prof. Dr. Salih Krasniqin, dokumentimi i krimeve nuk ishte thjesht një proces administrativ, por një operacion i rrezikshëm ilegal që zhvillohej nën hundën e forcave policore dhe ushtarake serbe. Ky kapitull i punës së tij tregon guximin civil përballë një sistemi që tentonte të fshihte gjurmët e dhunës.
Si kirurg në Qendrën Klinike Universitare në Prishtinë, Krasniqi ishte dëshmitar i tmerreve të përditshme. Ai shihte pacientë shqiptarë që vinin me plagë të shkaktuara nga torturat, rrahjet brutale dhe armët e zjarrit. Megjithatë, regjimi i asaj kohe kërkonte që këto raste ose të mos regjistroheshin fare, ose të falsifikoheshin si “aksidente” apo “vdekje natyrore”.
Për të mbrojtur të vërtetën dhe jetën e pacientëve, Dr. Salihu krijoi një sistem paralel të dokumentimit dhe kështu krijoi një strategji të fshehjes së dosjeve. Ai mbante shënime të sakta për natyrën e plagëve dhe shkaqet reale të lëndimeve, por këto dosje i mbante të fshehura në vende të sigurta jashtë zyrave zyrtare. Shpesh përdorte kode ose emra të modifikuar për të mbrojtur identitetin e personave të torturuar, në mënyrë që nëse policia do të kontrollonte arkivat, të mos i gjente dot lehtësisht.
Kur policia serbe hynte në spital për të marrë në pyetje ose për të arrestuar të plagosurit, Krasniqi dhe kolegët e tij organizonin fshehjen e dosjeve mjekësore dhe, në shumë raste, transferimin e fshehtë të pacientëve drejt shtëpive private ose zonave të luftës për t’i shpëtuar ekzekutimit.
Policia serbe e vizitonte shpesh spitalin për të konfiskuar historitë mjekësore që shërbenin si prova të krimeve, por Dr. Krasniqi ato dokumente shpesh i fshinte nën rrobat e tij ose në hapësira të improvizuara brenda klinikës, duke rrezikuar lirinë e tij në çdo moment. Ai e dinte se posedimi i këtyre dëshmive do të mjaftonte që ai të cilësohej si “aleat i terroristëve”.
Ky aktivitet rezultoi në mbledhjen e të dhënave për 1,248 pacientë. Pas luftës, ky arkiv voluminoz nuk mbeti në sirtarë. Ai u shndërrua në bazën e librit të tij dokumentar, i cili sot shërben si një “aktakuzë” publike kundër gjenocidit serb. Puna e tij dëshmon se si mjeku, përveç bisturisë, përdori edhe penën si mjet për të mbrojtur dëshmitë e krimeve dhe për të kërkuar drejtësi.
Dokumentimi si shkencë dhe dëshmi
Veprimtaria botuese e Prof. Krasniqit ndahet në dy shtylla kryesore: dokumentimin e krimeve të luftës dhe kontributin në shkencën e kirurgjisë abdominale. Libri i tij voluminoz, “Krimet serbe në sferën e shëndetësisë në Kosovë (1989-1999)”, nuk është thjesht një kronikë, por një analizë e mirëfilltë mjeko-ligjore e gjenocidit. Përmes të dhënave për 1,248 pacientë, ai dokumenton me saktësi shkencore pasojat e torturave dhe përdorimin e institucioneve shëndetësore si mjete të shtypjes politike.
Në aspektin profesional, botimet e tij në fushën e kirurgjisë abdominale pasqyrojnë një pjekuri të lartë profesionale. Ai ka publikuar dhjetëra punime shkencore në revista ndërkombëtare, ku shpesh trajton raste komplekse që ndërlidhen me traumat dhe ndërhyrjet kirurgjike, duke integruar përvojën e fituar gjatë viteve të vështira të luftës me metodat bashkëkohore të mjekësisë.
Përvoja traumatike, por heroike e viteve të luftës, shërbeu si gurthemel për karrierën akademike të pasluftës së Prof. Dr. Salih Krasniqit. Kalimi i tij nga spitalet fushore në salla të ligjëratave në Fakultetin e Mjekësisë në Prishtinë nuk ishte thjesht një ngritje në detyrë, por një mision i ri për të edukuar brezat e rinj me etikën e pathyeshme mjekësore.
Aftësia e tij për të kombinuar shkathtësinë e kirurgut të kalitur nën flakët e luftës me prezencën autoritare të pedagogut e bëri atë një model për studentët e mjekësisë. Sot, karriera e tij akademike qëndron si një dëshmi e gjallë se si një profesionist mund t’i mbijetojë shkatërrimit për të ndërtuar institucione të qëndrueshme. Duke lidhur praktikën e luftës me teorinë akademike, Krasniqi arriti të vërtetojë se mjekësia, në duart e njerëzve me integritet, tejkalon funksionin e saj teknik dhe shndërrohet në një mjet për mbrojtjen e dinjitetit kombëtar dhe të vërtetës historike.
Veprat dokumentare dhe shkencore-profesionale
Krasniqi, S. (2024). Serbian Crimes in the Health Sector in Kosova (1989-1999). (Botimi i ri në gjuhën angleze). Një dokumentim ndërkombëtar i gjenocidit dhe krimeve mjekësore.
Krasniqi, S. (2014). Krimet serbe në sferën e shëndetësisë në Kosovë 1989 – 1999. Prishtinë.
Krasniqi, S. (2022). Mjekësia e Luftës. (Analizë e shërbimit mjekësor në tri luftërat çlirimtare).
Krasniqi, S., et al. Kirurgjia Abdominale – Traumat dhe Ndërhyrjet urgjente. (Tekst universitar).
Krasniqi, S. Punime Shkencore në Kirurgjinë Digjestive. Përmbledhje studimesh të botuara në revista ndërkombëtare (PubMed/Scopus).
Botimi i librit “Serbian Crimes in the Health Sector in Kosova” pak ditë më parë, shënon një hap kritik sepse e bën të vërtetën të aksesueshme për diplomatët, historianët dhe gjykatat ndërkombëtare. Ai përdor një gjuhë universale shkencore për të vërtetuar krimet kundër njerëzimit si dhe lehtëson citimin e punës së tij në studimet globale mbi gjenocidin
Titujt dhe dekoratat
Integriteti i tij është vlerësuar me titujt më të lartë akademikë dhe shtetërorë: Profesor i Asociuar (UP/UBT) dhe Doktor i Shkencave Mjekësore, Mirënjohje nga Presidenca e Kosovës dhe Ministritë e Shëndetësisë në Kosovë dhe Shqipëri, Çmimi “Inovacioni i Vitit” (2022) nga Kolegji i Kirurgëve të Kosovës dhe dekorata “Kirurgu i Lirisë”.
Titujt dhe dekoratat e Prof. Dr. Salih Krasniqit janë pasqyrim i një integriteti të palëkundur, ku etika shkencore u shkri me ndjeshmërinë e patriotizmit aktiv. Duke u vlerësuar njëkohësisht si shpëtimtar jetësh në front dhe si pedagog i shquar në katedër, ai vërteton se autoriteti i tij buron nga dëshmitë e gjalla dhe përkushtimi për ta shndërruar dhimbjen në arkiv shkencor. Karriera e tij mbetet vula e një mjeku që nuk u mjaftua me shërimin e plagëve, por mori mbi vete barrën e dokumentimit të të vërtetës sonë historike para botës.
ObserverKult
